Most Grunwaldzki we Wrocławiu to stalowa, nitowana konstrukcja wisząca, której nośne elementy opierają się na murowanych pylonach z cegły klinkierowej oblicowanych granitem. Pylony mają dziś wysokość w przybliżeniu dwudziestu metrów; w pierwotnym kształcie były wyższe. Most zaprojektowano w ramach budowy trasy prowadzącej do obecnego placu Grunwaldzkiego, z przeznaczeniem połączenia centrum miasta z osiedlami i instytucjami po wschodniej stronie Odry.
Jak powstał projekt i kto budował most?
Ogłoszony w listopadzie 1904 roku konkurs przyniósł 39 zgłoszeń; do dalszego etapu skierowano 14 prac, a cztery projekty nagrodzono. Zwyciężył projekt oznaczony godłem "Gespannt", autorstwa architekta Martina Mayera i inżyniera Roberta Weyraucha. Projekt architektury mostu dopracował miejski radca budowlany Richard Plüddemann.
Ostateczny projekt zatwierdzono w październiku 1907 roku, a wykonawcą robót była firma Beuchelt u. Co. z Zielonej Góry. Budowa trwała do jesieni 1909 roku, prace wykończeniowe prowadzono na wiosnę i latem 1910 roku, a most uroczyście otwarto 10 października 1910 roku.
Co się stało podczas II wojny światowej i jak przebiegała odbudowa?
W czasie oblężenia Wrocławia niemieccy obrońcy zerwali taśmy nośne, aby most opadł na tymczasowe podpory zbudowane z zatopionych barek, drewna i gruzu. W związku z budową polowego lotniska skrócono również pylony przez demontaż ich górnych partii, zwłaszcza po prawej stronie rzeki. Bombardowania i ostrzał oraz uszkodzenia tymczasowych podpór przez Odrę spowodowały liczne zniszczenia stalowych elementów mostu.
Pomimo uszkodzeń most był przejezdny aż do wiosny 1946 roku. Zamknięto go wtedy na czas odbudowy, która trwała do września 1947 roku. Prace obejmowały budowę nowych tymczasowych podpór, podniesienie konstrukcji, wymianę lub zespawanie pękniętych i zdeformowanych elementów stalowych oraz naprawę nawierzchni. Odbudowano górne części pylonów z zachowanych materiałów według projektu Dobrosława Czajki i Jerzego Rzepeckiego, jednak bez rekonstrukcji niektórych elementów dekoracyjnych, co sprawiło, że pylony mają dziś niższą wysokość niż pierwotnie. Most ponownie udostępniono 6 września 1947 roku.
Jakie remonty przeprowadzono po wojnie?
Po 1947 roku most był wielokrotnie modernizowany. W 1956 roku przebudowano jezdnię. W kolejnych dekadach wymieniano torowiska i nawierzchnię — torowisko w 1966 roku, nawierzchnię jezdni w 1982 roku, a w 1990 roku poszerzono jezdnię kosztem chodników, ponownie wymieniając nawierzchnię jezdni i torowiska.
W latach 2003–2005 przeprowadzono duży remont obejmujący stabilizację łożysk, naprawę i zabezpieczenie antykorozyjne elementów stalowych, wymianę nawierzchni jezdni i torowiska oraz zabezpieczenie granitowych obudów nabrzeży i pylonów. Przez most przechodzą i przejeżdżają tramwaje wykorzystujące torowisko wbudowane w jezdnię; brak tam wydzielonej ścieżki rowerowej, a pomiar z 2016 roku wskazał natężenie 691 rowerzystów na godzinę na chodnikach.
Jak zbudowano konstrukcję i jakie ma wymiary?
Podest mostu oparty jest nie na rozciągniętych łańcuchach czy linach, lecz na stalowych taśmach nitowanych z krótszych odcinków blach, co odróżnia go od wielu innych mostów wiszących. Długość pomostu wynosi 112,5 m, a rozpiętość przęsła podawana jest jako 114 m, przy czym odległość mierzona między osiami pylonów po przeciwnych brzegach sięga 126,6 m.
W materiałach budowy użyto blisko 2 tysiące ton stali walcowanej, prawie 300 ton staliwa, ponad 4 tony ołowiu i niespełna półtorej tony miedzi. Na budowę zużyto też 2,4 tysiąca ton śląskiego granitu i ponad 7 tys. m3 betonu. Cały most ważył około 2,3 tysiąca ton. Pylony pierwotnie miały wysokość 25,54 m od gruntu, lecz po ich skróceniu w latach 1945–1947 są współcześnie niższe.
Most w kulturze
Most Grunwaldzki pojawił się na ekranie filmowym: kręcono tam sceny do filmu "80 milionów" w reżyserii Waldemara Krzystka. W 1910 roku magistrat wydał książkę poświęconą budowie i konstrukcji mostu, a w 2010 roku ukazała się praca Jana Biliszczuka i współautorów traktująca o tym obiekcie.
Informacje praktyczne
- Adres: 50-383 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (7 392 opinie)
