| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 3 września 1951, Wrocław |
| Zawód | powieściopisarz, scenarzysta, reżyser |
| Dzieła i filmy (wybór) | |
| Powieści | Rien ne va plus; Fabryka muchołapek; Rewers; Bezdech |
| Filmy i słuchowiska | Rewers (scenariusz), Bezdech (scenariusz i reżyseria), Boulevard Voltaire |
| Nagrody (wybór) | |
| Literackie | Nagroda Fundacji Kościelskich (1991) |
| Filmowe | Złote Lwy w Gdyni (Rewers, 2009); Orzeł za scenariusz (2010) |
Andrzej Bart jest autorem powieści i scenariuszy oraz reżyserem pracującym w różnych formatach: filmie, radiu i telewizji. Unika medialnego rozgłosu; o jego twórczości mówiono jako o dziełach ważnych i przekładalnych na liczne języki.
Jak powstała powieść "Rien ne va plus"?
Pisarz młodość poświęcił na napisanie powieści Rien ne va plus. Zawarta w książce opowieść o Polsce i Polakach widzianych oczami cudzoziemca przez długi czas nie mogła się ukazać ze względów politycznych.
Utwór ukazał się ostatecznie w 1991 roku. Za tę powieść Bart otrzymał Nagrodę Fundacji im. Kościelskich, a książka doczekała się w Polsce trzech wydań.
O czym są najważniejsze powieści Andrzeja Barta?
W powieści Pociąg do podróży (1999) autor śledzi losy dwóch nieudaczników — Żyda i Niemca — którzy zostają cofnięci do roku 1900, by zabić młodego Adolfa Hitlera. Motyw podróży służy do ukazania obrazu Europy przed wybuchami dwóch wojen światowych.
Pod pseudonimem Paul Scarron Jr. Bart napisał kryminał metafizyczny Piąty jeździec Apokalipsy (1999). W Don Juan raz jeszcze (2006) pojawia się motyw pokuty i ostatniej przygody tytułowego uwodziciela — książka była nominowana do Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Literackiej Gdynia w 2007 roku.
Fabryka muchołapek (2008) jest jedną z najbardziej tłumaczonych jego powieści; opowiada o Chaimie Rumkowskim, przywódcy łódzkiego getta. Książka trafiła do finału Nagrody Literackiej Nike 2009 i była nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia 2009. W „Rewersie" (2009) Bart przywraca życie postaci, która w "Rien ne va plus" popełniała samobójstwo. W powieści Bezdech przedstawia losy polskiego reżysera po wypadku samochodowym, a w Dybuk mniemany splata prywatne zapiski z opowieścią o przedwojennej Warszawie i życiu w getcie. W 2021 ukazały się także powieści Dybuk mniemany oraz Śmierć głośna, śmierć cicha.
Film, słuchowiska i nagrody za adaptacje
Film Rewers z 2009 roku, do którego Bart napisał scenariusz, zdobył główną nagrodę Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni i został polskim kandydatem do Nagrody Akademii Filmowej. Po premierze obraz otrzymał kilka wyróżnień, między innymi nagrodę dla Nowego Reżysera na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Seattle (2010) oraz Nagrodę za Najlepszy Debiut w Moskwie.
Bart nakręcił wiele filmów dokumentalnych — wśród nich Eva R., Hiob i Marian Brandys. Jest autorem scenariusza i producentem dokumentu Radegast. Napisał i reżyserował słuchowiska radiowe oraz spektakle telewizyjne: Boulevard Voltaire otrzymał nagrody na Festiwalu Dwa Teatry w Sopocie (2011) za najlepszy tekst i reżyserię.
Słuchowisko Bezdech wystawiono w Teatrze Polskiego Radia w 2012 roku; telewizyjna wersja z 2013 roku zdobyła nagrody na Festiwalu Dwa Teatry, a także m.in. nagrodę "Brązowego Rycerza" w Sewastopolu. Aktor Bogusław Linda otrzymał nagrodę dla najlepszego pierwszoplanowego aktora na festiwalu w Brazylii za rolę w tej produkcji. W 2015 roku Bart wydał zbiór pięciu sztuk "Sztuki i sztuczki"; w 2016 wyreżyserował czytanie performatywne "Fabryki Muchołapek" w Jewish Community Center w Warszawie.
W 2023 roku Andrzej Bart otrzymał Nagrodę Złoty Ekslibris Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi za powieść Śmierć głośna, śmierć cicha.
