Bogusław Banaszak — prawnik, konstytucjonalista i akademik

Bogusław Marian Banaszak był prawnikiem i wykładowcą specjalizującym się w prawie konstytucyjnym oraz administracyjnym. Należał do kadry akademickiej Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Zielonogórskiego, a także uczestniczył w pracach doradczych na szczeblu państwowym.

Życiorys i wykształcenie

W latach 1973–1975 studiował prawo na Uniwersytecie Wrocławskim. Stopień doktora nauk prawnych uzyskał w 1983 na podstawie rozprawy Cechy ustrojowe państw socjalistycznych w Azji, przygotowanej pod kierunkiem Aleksandra Patrzałka; habilitację otrzymał w 1991 po obronie pracy Sądownictwo konstytucyjne a ochrona podstawowych praw obywateli. W semestrze letnim 1994 był profesorem wizytującym na Uniwersytecie Wiedeńskim, a od 1998 nosił tytuł profesora nauk prawnych.

Kariera akademicka i działalność dydaktyczna

Był wykładowcą prawa konstytucyjnego i administracyjnego na Uniwersytecie Wrocławskim oraz w Collegium Polonicum w Słubicach. Przez kilkanaście lat kierował Katedrą Prawa Konstytucyjnego UWr. Pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Aktywność publiczna i praca doradcza

W 2000–2001 zasiadał w Radzie Doradczej do spraw Praw Człowieka przy Ministrze Spraw Zagranicznych. Doradzał Rzecznikowi Praw Obywatelskich Januszowi Kochanowskiemu oraz przewodniczył Radzie Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów. W kwietniu 2016 został przedstawiony przez rząd jako reprezentant Polski w Komisji Weneckiej, a w marcu 2016 wszedł w skład Zespołu Ekspertów do spraw Trybunału Konstytucyjnego powołanego przez marszałka Sejmu.

Udział w debatach konstytucyjnych i opinie eksperckie

Przygotowywał ekspertyzy dla Biura Analiz Sejmowych w czasie kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Część przygotowywanych przez niego opinii była korzystna dla Prawa i Sprawiedliwości; w jednej z nich uznał, że Trybunał powinien rozpoznać konstytucyjność zmiany ustawy o TK z 22 grudnia 2015 na podstawie tej ustawy. W dyskusji podnosił zasadę autonomii parlamentarnej i formułował oceny dotyczące ważności uchwał Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK.

Sprawa plagiatu i postępowanie sądowe

W związku z wydaniem w 2003 polsko‑niemieckiego Słownika prawa i gospodarki pod jego redakcją pojawiły się zarzuty plagiatu. Autorka wcześniejszego słownika, dr Alina Kilian, wytoczyła mu sprawę cywilną. W listopadzie 2015 Sąd Okręgowy w Warszawie wydał nieprawomocny wyrok za naruszenie praw autorskich i zasądził 25 000 zł zadośćuczynienia; prof. Banaszak i wydawnictwo C.H. Beck złożyli apelację.

Publikacje i wyróżnienia

Był autorem ponad 250 prac naukowych, w tym monografii, podręczników, studiów i artykułów. Kilkadziesiąt publikacji ukazało się za granicą, między innymi na Węgrzech, w Austrii, Niemczech czy Korei Południowej. Wśród opracowań, do których się przyczynił, znajdują się tłumaczenie i opracowanie dotyczące Parlamentu Szwajcarii oraz prace redakcyjne nad podręcznikami ustroju administracji publicznej i słownikami prawnymi.

Otrzymał tytuły doktora honoris causa Uniwersytetu w Peczu (2004) i Uniwersytetu w Pitești (2010). Do najważniejszych odznaczeń należą Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2008), Złoty Krzyż Zasługi (2001), niemiecki Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RFN (2008) oraz wyróżnienia austriackie i nagroda Order Sprawiedliwości 1. Stopnia Światowego Stowarzyszenia Prawników (2011).

Zaangażowanie społeczne i inicjatywy lokalne

Był członkiem założycielem i prezesem Dolnośląskiego Stowarzyszenia Ekologicznego. Stowarzyszenie przez lata sprzeciwiało się budowie autostradowej obwodnicy Wrocławia w miejscu planowanej trasy znajdującej się w pobliżu jego domu.

Śmierć i pochówek

9 stycznia 2018 podczas podróży samolotem doznał zawału serca. Zmarł tego samego dnia w Warszawie. Msza pogrzebowa odbyła się w Głosce, a 18 stycznia 2018 został pochowany na cmentarzu w Miękini.