Ruiny zamku Cisy znajdują się w dolinie potoku Czyżynki, między wsiami Cieszów i Chwaliszów, na Pogórzu Wałbrzyskim. Obiekt leży w obrębie Książańskiego Parku Krajobrazowego i osiąga wysokość około 350–360 m n.p.m. Ruina obejmuje fragmenty murowanej wieży, mury obwodowe, przedzamcze z rekonstrukcją bramy oraz drewniany pomost i most przy wejściu na teren warowni.
Jak dotrzeć do ruin?
Zamku można szukać pieszo, rowerem lub samochodem. Zmotoryzowani dojadą najbliżej ul. Myśliwską od strony Świebodzic, gdzie droga doprowadza na łąkę u podnóża i do punktu oznaczonego jako "Dolina Czyżynki". Jednym z miejsc startowych jest koniec miejscowości Struga przy rozejściu szlaków czerwonego i żółtego; stąd prowadzi szlak wzdłuż potoku o długości około 3 km w jedną stronę.
Piesze szlaki łączą obiekt z Podzamczem w Wałbrzychu, z Zamkiem Książ oraz ze Strugą. Z Podzamcza dojście zajmuje nieco ponad godzinę, zielony szlak z Zamku Książ to trasa około półtorej godziny. Część dróg przechodzi przez polany i przez kładki nad Czyżynką; po opadach deszczu w dolinie ścieżki mogą być podmokłe i błotniste.
Jaką historię ma zamek?
Początki warowni datowane są na połowę XIII wieku — badacze wiążą je z rokiem około 1240–1242 i z rodem von Czettritz oraz z księciem Bolkiem I Surowym. Pierwotnie zamek miał wieżową zabudowę z murem obwodowym i zabudowaniami mieszkalnymi. Z czasem powstały dodatkowe fortyfikacje oraz przedzamcze z bramą i mostem nad fosą.
Zamek był niszczony w XV wieku przez oddziały husyckie, a później częściowo zniszczony przez Szwedów w 1634 roku. Od XVII wieku obiekt popadł w ruinę, choć już w XIX i na początku XX wieku prowadzone były prace porządkujące i konserwacyjne. Ruina pełni dziś funkcję atrakcji krajoznawczej gminy Stare Bogaczowice.
Co zmieniły ostatnie prace konserwatorskie?
Prace przy bramie zamku zakończyły się w pierwszych miesiącach 2026 roku. W czasie konserwacji tymczasowo wyłączono dostępny wcześniej drewniany pomost prowadzący do bramy. W trakcie prac archeologicznych odnaleziono militarne relikty — wykopano między innymi cztery kule armatnie, które przekazano do wystawy w Starej Kopalni w Wałbrzychu.
Obecny układ ruin obejmuje zachowaną część wieży na planie koła, fragmenty murów obwodowych, basteję oraz kilka dziedzińców. U podnóża znajduje się polana z wiatą turystyczną i miejscem na ognisko. Wokół przebiega sieć szlaków pieszych i rowerowych łączących ruiny z innymi zabytkami regionu.
Cztery kule armatnie z wykopalisk w Zamku Cisy są wystawione w Starej Kopalni w Wałbrzychu.
