28 sierpnia 2026 roku podczas prac dokumentacyjnych w Mauzoleum Kramstów przy ul. Wałbrzyskiej w Świebodzicach natrafiono na zabytkowe sarkofagi i drewniane trumny. Wstępna inwentaryzacja wykazała ponad 25 obiektów, od barokowych metali po trumny z XIX wieku. W górnej części grobowca rozpoznano sarkofagi i trumny oznaczone herbem Hochbergów. Znalezisko zabezpieczyła Wałbrzyska Delegatura Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków; część pochówków nosi ślady splądrowania.
Kogo udało się zidentyfikować?
Na podstawie heraldyki i analiz historycznych rozpoznano kilka osób związanych z rodem von Hochberg. Wśród zidentyfikowanych są przedstawiciele XVIII i XIX wieku, w tym twórca barokowej przebudowy zamku Książ. Identyfikacje są wynikiem wspólnej pracy historyków, konserwatorów i lokalnych badaczy.
- Konrad Ernst Maximilian von Hochberg (19.08.1682–26.07.1742)
- Agnes Helene von Hochberg z domu von Flemming (31.12.1690–05.08.1721)
- Christiane Dorothei von Hochberg z domu von Reuss von Plauen (25.09.1699–06.09.1752)
- Carla Heinricha Ludwiga von Hochberga (23.05.1712–27.05.1712) i inny syn oznaczony jako N.N. (zm. 05.08.1721)
- Heinrich Ludwig Carl von Hochberg (30.10.1714–29.07.1755)
- Hans Heinrich VI von Hochberg (22.04.1768–07.05.1833)
- Hans Heinrich XII von Hochberg (05.05.1835–02.09.1835)
Jakie są ustalenia dotyczące stanu i zabezpieczenia?
Przeprowadzone prace wykazały, że wiele trumien i metalowych sarkofagów zostało naruszonych przez szabrowników. Wyjątkiem są trzy niewielkie sarkofagi dziecięce, które pozostały nienaruszone. Obiekty przeniesiono w kontrolowane warunki o podobnej temperaturze i wilgotności, gdzie oczekują na konserwację i badania projektowe. Zastępca burmistrza Świebodzic podkreślił, że dalsze decyzje zapadają pod nadzorem konserwatorskim i zgodnie z wymogami prawnymi.
Co planują instytucje zainteresowane badaniem?
Zamek Książ w Wałbrzychu zgłosił gotowość przyjęcia sarkofagów i trumien do dalszych badań i konserwacji; trwają rozmowy z gminą Świebodzice. Muzealnicy z Zamku wskazują na możliwość wykonania badań osteologicznych, paleopatologicznych, izotopowych oraz analiz DNA, jeśli materiał organiczny zachował się wystarczająco dobrze. Kierowniczka Działu Muzealnego podkreśla, że kości i zęby mogą dostarczyć informacji o diecie, stanie zdrowia i pokrewieństwie pochowanych.
Skąd mogły się tam znaleźć sarkofagi Hochbergów?
Na obecnym etapie badacze formułują hipotezy dotyczące przeniesienia szczątków do mauzoleum von Kramstów. Jedna z hipotez wiąże tę operację z chaosem na początku maja 1945 roku, jednak wymaga ona potwierdzenia w źródłach archiwalnych. Dalsze prace archiwalne i badania terenowe mają wyjaśnić okoliczności transferu i pierwotne miejsca pochówków.
Wszystkie zabezpieczone obiekty pozostaną pod opieką służb konserwatorskich do czasu ustalenia programu badań i decyzji o ewentualnym przewiezieniu do Mauzoleum przy Zamku Książ. Rozmowy między Zamkiem Książ a gminą Świebodzice są w toku.
