| Dane osobowe | |
|---|---|
| Data urodzenia | 22 czerwca 1963 |
| Miejsce urodzenia | Wrocław |
| Profesja i afiliacje | |
| Zawód | Chemik |
| Specjalność | Rola jonów metali w procesach biologicznych |
| Instytucja | Instytut Biochemii i Biofizyki PAN |
| Tytuł | Profesor |
| Wykształcenie i szkolenia | |
| Ukończone | Uniwersytet Wrocławski (doktorat 1991) |
| Staże podoktorskie | Birkbeck College, University of London; National Cancer Institute, Frederick (USA) |
| Dorobek | |
| Publikacje | ponad 200 |
| Patenty | 8 |
| Wychowani doktoranci | 20 |
| Działalność społeczna | |
| Ruch | obywatele Nauki (był członkiem) |
Wojciech Bal to naukowiec, którego badania koncentrują się na oddziaływaniach jonów metali z białkami i peptydami oraz na wpływie tych oddziaływań na funkcję biologiczną. W swoich pracach zajmował się mechanizmami toksyczności niklu, fizjologią jonów cynkowych, a także rolą miedzi i srebra w układzie biologicznym.
Życiorys i wykształcenie
Badania naukowe rozpoczął podczas studiów na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie w rozprawie doktorskiej pod kierunkiem prof. Henryka Kozłowskiego zajmował się oddziaływaniami jonów miedzi, niklu i cynku z oligopeptydami. Doktoryzował się w 1991 roku z wyróżnieniem i przez rok kontynuował pracę badawczą na Uniwersytecie Wrocławskim.
W latach 1992–1993 odbył roczny staż podoktorski w Birkbeck College w Londynie w grupie prof. Petera J. Sadlera, gdzie zapoznał się z technikami NMR i badaniami oddziaływań metali z albuminą osocza. W latach 1994–1996 pracował w National Cancer Institute we Frederick w USA pod kierunkiem dr. Kazimierza S. Kasprzaka, badając molekularne mechanizmy kancerogenezy niklowej. W 1997 roku wrócił do Uniwersytetu Wrocławskiego, a w 2002 roku przeszedł na pełny etat do Zakładu Biofizyki Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, gdzie zbudował własną grupę badawczą. W latach 2004–2010 pracował częściowo w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy jako konsultant przy projektach badawczych. Od 2020 roku pełni funkcję przewodniczącego Rady Naukowej Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN.
Dorobek naukowy i główne odkrycia
W pracach naukowych wyznaczył trwałe wiązania licznych kompleksów jonów metali z bioligandami. Odkrył i opisał reakcję hydrolizy wiązania peptydowego katalizowaną przez jon Ni(II) oraz prowadzi badania nad znaczeniem tej reakcji dla toksyczności niklu. Zaproponował też zmianę paradygmatu w wewnątrzkomórkowej fizjologii jonów cynkowych.
Badał peptydy z rodziny Aβ jako realistyczne ligandy dla jonu Cu(II) i sformułował weryfikowalne hipotezy dotyczące ich funkcji fizjologicznej. Zajmował się także mechanizmami zewnątrzkomórkowego transportu miedzi w kontekście chorób cywilizacyjnych oraz nowymi mechanizmami toksyczności rozpuszczających się w organizmie nanocząstek srebra. W swoim dorobku ma ponad 200 publikacji, jest współautorem ośmiu patentów i wypromował dwadzieścioro doktorantów.
Nagrody i wyróżnienia
Otrzymał nagrody rektora Uniwersytetu Wrocławskiego za osiągnięcia badawcze w latach 1990, 1998 i 2000 oraz nagrodę rektora za najlepszą rozprawę doktorską w 1992 roku. W 1996 roku zdobył NIH Fellows Award for Research Excellence. W latach 1997 i 1999 otrzymał nagrody Ministra Edukacji Narodowej, a w 1999 nagrodę III Wydziału PAN za osiągnięcia w chemii. W 2020 roku dostał Nagrodę Prezesa Rady Ministrów, a w 2021 roku Nagrodę Ministra Edukacji i Nauki.
