Pawilon Czterech Kopuł powstał na początku XX wieku jako część zespołu wystawowego obok Hali Stulecia. Obiekt zaprojektował Hans Poelzig, a budowę zrealizowała firma Schlesische Beton Baugesellschaft w latach 1912–1913. Pawilon od początku pełnił rolę miejsca wystawienniczego i byłsię częścią kompozycji z Pergolą i Ogrodem Japońskim.
Historia: od Wystawy Stulecia do międzywojennych ekspozycji
Pawilon zbudowano z myślą o Wystawie Stulecia, organizowanej z inicjatywy Karla Masnera i planowanej w setną rocznicę bitwy pod Lipskiem (1813). W terminie od 20 maja do 26 października 1913 roku w 56 salach prezentowano wystawę historyczną poświęconą wojnom i postaciom związanym z tym okresem. W największej kopule północnej znalazł się dział poświęcony historii Wrocławia podczas wojen napoleońskich, z oryginałem odezwy Fryderyka Wilhelma III "An Mein Volk".
W okresie międzywojennym pawilon służył do innych ekspozycji. W 1920 roku odbyła się tu "Wielka Wystawa Sztuk" z pracami m.in. Paula Klee i Oskara Molla. W 1929 roku pawilon pokazywał wystawę "Mieszkanie i Miejsce Pracy", poświęconą zasadom projektowania i urbanistyce.
Okres powojenny: ekspozycje, planetarium i adaptacje
Pawilon nie uległ zniszczeniu podczas działań wojennych. W 1948 roku w dniach 21 lipca–31 października obiekt włączył się w Wystawę Ziem Odzyskanych, gdzie salaom nadano nazwy takie jak Sala Zwycięstwa i Sala Zniszczeń. Przed pawilonem postawiono wtedy 106‑metrową iglicę, a wystawę obejrzało około 1 miliona osób.
W maju 1951 roku w jednej z kopuł uruchomiono planetarium Zeissa, zmontowane z części znalezionych w lokalnym obserwatorium; planetarium działało w pawilonie do 1953 roku, a następnie przeniesiono je do rotundy Hali Ludowej. W 1953 roku część pomieszczeń wykorzystała Wytwórnia Filmów Fabularnych jako atelier filmowe.
Przemiana w oddział Muzeum Narodowego
W 2009 roku pawilon przejęło Muzeum Narodowe we Wrocławiu. W maju 2013 rozpoczęto generalny remont adaptujący obiekt na potrzeby wystaw sztuki współczesnej; po przekształceniach powstało ponad 6000 m² powierzchni ekspozycyjnej. Remont zakończono w czerwcu 2015 roku, a od 25 czerwca 2016 roku w Pawilonie działa Muzeum Sztuki Współczesnej — oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
Wokół pawilonu utworzono plenerową galerię rzeźby, a zbiory oddziału obejmują prace m.in. Magdaleny Abakanowicz, Pawła Althamera, Mirosława Bałki, Tadeusza Kantora i Aliny Szapocznikow.
Co można zobaczyć w Pawilonie Czterech Kopuł?
W obiekcie prezentowane są wystawy sztuki współczesnej tworzone przez Muzeum Narodowe we Wrocławiu. W kolekcji muzeum znajdują się prace autorów takich jak Magdalena Abakanowicz, Paweł Althamer, Mirosław Bałka, Stanisław Fijałkowski, Władysław Hasior, Tadeusz Kantor, Katarzyna Kozyra, Jan Lebenstein, Jerzy Nowosielski i Alina Szapocznikow. W parku otaczającym pawilon zlokalizowano galerię rzeźby na wolnym powietrzu.
Historia wystaw w pawilonie obejmuje ekspozycje dokumentujące wojskowe wydarzenia z początku XIX wieku, wystawy sztuki z okresu międzywojennego oraz ekspozycje powojenne takie jak Wystawa Ziem Odzyskanych. W przeszłości w budynku funkcjonowało też planetarium oraz studio filmowe.
Architektura Pawilonu
Pawilon jest budynkiem jednokondygnacyjnym bez podpiwniczenia o konstrukcji żelbetowej. Wokół wewnętrznego dziedzińca rozciągają się cztery skrzydła, a w części środkowej każdego skrzydła umieszczono kopułę. Kopuły wschodnia i zachodnia mają plan koła, natomiast kopuły południowa i północna powstały na planie elipsy.
Na wewnętrznym dziedzińcu pierwotnie znajdowała się fontanna z rzeźbą Ateny autorstwa profesora Roberta Bednorza; rzeźba nie zachowała się do czasów współczesnych.
Informacje praktyczne
- Adres: Wystawowa 1, 51-618 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 10:00–18:00, wt–cz 10:00–17:00, pt 10:00–19:00, sob 10:00–20:00
- Telefon: +48717127189
- Strona internetowa: mnwr.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (2 901 opinii)
